Twnnel Abernant

Darganfod Twnnel Abernant

“Mae’r cyfieithiad Cymraeg ar gyfer yr adran yma yn cael ei orffen ar hyn o bryd, a chaiff ei ychwanegu yn fuan iawn. Ymddiheurwn am unrhyw anghyfleuster”

I lle y mae’n arwain????

Gyferbyn â Phentref Hamdden Merthyr Tudful ac yn arwain o gulfan oddi ar yr A470, mae llain digon dinod o dir sy’n boblogaidd gan gerddwyr lleol ac wedi bod yn fangre brysur ers y 19eg Ganrif. Mae’r cledrau a’r tramffyrddffyrdd wedi tewi bellach a llwybrau pren sydd yno’n awr i’ch arwain at drysorau hanesyddol o orffennol diwydiannol Merthyr. 

Mae Twnnel Abernant yn rhedeg o dan Fryn Penylan, ger Fferm Waunwyllt ac adeiladwyd y twnnel i gludo Rheilffordd Cwm Nedd o Ferthyr Tudful i Abernant (ar gyfer Aberdâr) a Chyffordd Hirwaun.

Ac yntau’n teithio 650 troedfedd o dan frig y mynydd, ni ddefnyddiwyd y twnnel gan drafnidiaeth gyffredin hyd 1853 ac wedi i’r twnnel gael ei gau ym 1963, gadawyd y strwythur ysblennydd hwn yn anghyfannedd.

I’r rheini sydd am archwilio dipyn, gellir hefyd weld adfeilion adeiladau Gwaith Glo’r Cwm ac maent werth ymweld â hwy. Ar un adeg, roedd y Gwaith yn rhan o Weithfeydd Cyfarthfa ond cafodd ei foddi o dan reolaeth Robert Thompson Crawshay ym 1845.

Roedd y lofa fas hon yn gweithio gwythiennau’r glo stêm a oedd yn agos iawn at yr arwyneb yn yr ardal hon ar ochr ogleddol y maes glo.  

Yn ôl rhestr Arolygydd y Pyllau Glo ym 1896, gweithiai 681 o ddynion o dan y ddaear a 99 ohonynt ar wyneb y pwll yn cynhyrchu Glo Stêm.

Ar 14 Mai 1900, cafwyd ffrwydrad llosgnwy ac er na fu’n angheuol, cafodd nifer eu hanafu’n ddifrifol. Cynghorodd Adroddiad y Swyddfa Gartref fod y mwyafrif o’r ffiwsys a ddefnyddiwyd yn y diwydiant glofaol ar y pryd yn beryglus tu hwnt.

Erbyn 1908, roedd cyfanswm o 1,030 yn gweithio yn y pwll hwn.  

Cafodd y pwll ei gau yn Rhagfyr 1910 ond cadwyd ef fel pwll dŵr hyd nes iddo fynd yn anghyfannedd ym 1924.

 

Darganfod Beth sy'n digwydd ym Merthyr Tudful

Y newyddion diweddaraf